|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
Adı Soyadı :
..................................... Tarih ..... / .... / ..........
J Cümle
bitiminde nokta (.) işareti konur. Cümle soru anlamı taşıyorsa soru
(?) işareti ; acıma, öfke, şaşkınlık, sevinç duygularını anlatıyorsa ünlem
(!) işareti konur.
1- Aşağıdaki cümlelerin sonuna uygun noktalama işaretlerini koyunuz.
a) Akşam, yağmur birden bastırtırdı ( )
b) Televizyonda güzel film var mı ( )
c) Bir daha buraya sakın gelme ( )
J Duygu, düşünce ve isteklerimizi anlatmak için
kullandığımız kelime dizisine “cümle” (Tümce) denir.
Fiili (Yüklemi) sonda olan cümleye (Tümceye) “kurallı cümle” denir.
Fiili (Yüklemi) sonda olmayan cümleye (Tümceye) “devrik cümle” denir.
2-
Aşağıdaki cümlelerden hangisi devrik cümledir?
a) Bugün ailece parka gideceğiz.
b) Yarın okula birlikte gidelim mi?
c) Ne mutlu Türk’üm diyene !
d) Konuklar geldi bize akşam.
3-
Aşağıdaki cümlelerden hangisi kurallı cümledir?
a) Havalar başladı soğumaya.
b) Şoför bağırdı; var mı inecek?
c) Müjde ile Süreyya ip atlamaya gittiler.
d) Oltanın ucunda vardı bir çok balık.
J Cümle kurmaya yarayan sözlere kelime (sözcük) denir.
4-
“Atatürk’ün Samsun’a çıkışıyla Kurtuluş Savaşı
başlamıştır.” Cümlesi kaç kelimeden
oluşmuştur?
a) 6 b) 5 c) 4 d) 3
sonraki
sayfaya geçiniz
J Anlamları
aynı, yazılışları ve söylenişleri farklı kelimelere eş anlamlı (anlamdaş) kelimeler (sözcükler) denir.
5-
“Konuk” sözcüğünün eş anlamlısı aşağıdakilerden
hangisidir?
a) ev b) aile c) misafir d) konut
J Anlamları bir birinin tersi olan sözcüklere karşıt (zıt) anlamlı sözcükler (kelimeler) denir.
6-
“İleri” sözcüğünün karşıt anlamlısı
aşağıdakilerden hangisidir?
a) geri b) öncü c) gelecek d) arka
J
Anlamları ayrı yazılışları
aynı olan kelimelere eş sesli (sesteş) kelimeler denir.
7-
Aşağıdaki tümcelerde noktalı yerlere hangi sesteş
sözcükler yerleştirirsek tümce tamamlanır?
Bu .......... tatilde
yaylaya gideceğiz.
Gider gitmez bize mektup .......... .
a) yolla b) yaz c) kış d) gönder
J Ağzımızın
bir hareketiyle çıkan ses ya da ses topluluğuna “hece” denir.
8-
Hece sayısı farklı olan sözcük grubu hangisidir?
a) Ayna – Fırça b) Maç – Top c) Ekmek – Pasta d) Koltuk – Masa
Sonraki sayfaya geçiniz
J Sözcüklerin
ilk hecesi kalın ünlü ile başlamışsa, sonraki hecelerdeki ünlüler de kalın
olur.
Sözcüklerin ilk hecesi ince ünlü ile
başlamışsa, sonraki hecelerdeki ünlüler de ince olur.
Bu kurala Türkçe’de Büyük Ünlü Uyumu
kuralı denir.
Türkçe’de sekiz ünlü (sesli) harf vardır.
Kalın ünlü harfler : a – ı – o – u
İnce
ünlü harfler : e
– i – ö – ü
9-
“Kerkenez” sözcüğünde kaç tane ünlü harf vardır?
a) 8 b) 5 c) 3 d) ünlü harf yoktur
10-
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi büyük ünlü uyumuna uymaz?
a) gazete b) Türkiye c) Anadolu d) Eğitim
J Toplumun ortak ürünü olup, insanlara ders
veren kısa ve özlü sözlere “atasözü” denir. Söyleyeni belli değildir.
11-
Aşağıdakilerden hangisi atasözü değildir?
a) Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.
b) Söz ağızdan çıkar.
c) Mum dibine ışık vermez.
d) Kadı kızında bile kusur bulunur.
J En
az iki kelimeden oluşan, kendi anlamı dışında anlamı olan, kalıplaşmış söz
dizilerine “deyim” denir.
12-
Aşağıdakilerden hangisi deyim değildir?
a) Arı gibi b) Dar kafalı c) Beleş sirke, baldan tatlıdır d) Püf noktası
sonraki
sayfaya geçiniz
J Kelimelerin
sonuna eklendiklerinde cümlede görev almalarını sağlayan veya onlardan yeni
kelimeler türeten söz parçalarına “ek”
denir.
Eklerin
tek başlarına anlamı yoktur.
Türkçe’ de iki çeşit “ek” vardır.
1- YAPIM EKİ : Eklendiği kelimenin anlamını değiştirerek, ondan yeni bir kelime
türeten eke “yapım eki” denir.
göz
+ lük gözlük
boya
+ cı boyacı
çiçek
+ çi çiçekçi
kitap
+ lık kitaplık
2- ÇEKİM EKİ
: Eklendiği
kelimenin anlamını değiştirmeden, diğer kelimerle ilişki kurmasını sağlayan ve
cümle içindeki görevini belirleyen eklere “çekim eki “ denir.
yağmur
– un yağmurun
kalem
– ler kalemler
dünya
– sı dünyası
J Bir kelimede bütün ekler çıkarıldıktan
sonra kalan anlamlı bölüme “kök” denir.
örnek: anahtarcılık
a – nah – tar – cı –
lık
anahtar – cı –lık
13 – “Sürüklemek” kelimesinin kökü hangisidir?
a) sürükle b) sürük c) sürü d) sür
sonraki sayfaya geçiniz
J Varlıklara ve kavramlara ad olan kelimelere
isim (ad) denir.
Anlamlarına göre isimleri üç bölüme
ayırıyoruz.
1 – Özel bir varlığa ya da türe
verilişine göre;
A – Özel
isim : Atatürk, Adana,
Ceyhan, Çukurova, Çankaya vb.
B – Cins isim : okul, ev, araba, şişe, balık, bahçe, orman,
kitap vb.
2 – Varlıkların ya da kavramların
oluşlarına göre;
A – Somut isim (madde ismi) :
Toprak, su, dağ, taş, deniz, ateş
vb.
B – Soyut isim (mana ismi) : Sevgi, barış, korku, saygı
vb.
3 – Varlıkların sayılarına göre;
A – Tekil isim : Ev, radyo,
okul, türkü ...
B – Çoğul isim : Evler,
radyolar, okullar, türküler ...
C – Topluluk ismi : Ordu,
meclis, sınıf, demet, düzine ...
J Varlıkların
yaptıkları işleri, hareketleri ya da
içinde bulundukları oluşları ve durumları bildiren kelimelere “fiil” denir.
Fiiller, cümleleri yargıya bağlayan
kelimelerdir.
Fiilsiz cümle kurulamaz. Her cümlede
fiiller (eylemler) bulunmak zorundadır.
14 – Aşağıdaki cümlelerde iş,
oluş, hareket bildiren kelimeleri gösteriniz.
a) Oktay, Türkçe ödevini yaptı.
b) Hasan, bu hafta üç roman okudu.
c) Okul bahçesine dikilen fidanlar büyüdü.
d) Fırsat buldukça kırlarda oynuyoruz.
15 – Fiili (yüklemi) sonunda
bulunan cümleye ne denir?
a) Kurallı cümle b) Devrik cümle c) Anlamlı cümle d) Anlamsız cümle
sonraki sayfaya geçiniz
16 - Fiili (yüklemi)
sonda olmayan cümleye ne denir?
a) Kurallı cümle b) Devrik cümle c) Anlamlı cümle d) Anlamsız cümle
17 – Aşağıdakilerden hangisi bir
fiildir?
a) kuşlar b) çiçekçi c) geldi d) ayakkabı
18 – Aşağıdakilerden hangisi bir
fiil değildir?
a) oturdu b) koşar c) mevsim d) gitti
J İsimlerden
önce gelerek, onları niteleyen varlığın biçimini, durumunu, sayısını, rengini
ve yerini belirten kelimelere “sıfat” denir.
Örnek : beyaz yaka
Sıfat isim
Mavi önlük
Sıfat isim
Sıfatlar varlıkların rengini bildiriyor.
Örnek : Köşeli masa
Sıfat isim
Dar sokak
Sıfat isim
Sıfatlar varlıkların biçimini bildiriyor.
Örnek: Bu çocuk
Şu
bahçe
O ağaç
Sıfat isim
Sıfatlar varlıkların yerini işaret ederek
bildiriyor. Bu tür sıfatlara “işaret sıfatları” denir. İşaret
sıfatları çoğul eki almazlar.
Sonraki
sayfaya geçiniz
Örnek : Birkaç
çocuk
Bütün insanlar
Bazı kediler
Biraz ekmek
Sıfatlar,
isimlere kesinlik kazandırmamaktadır . Başında bulunduğu isme yarı
belirti vermektedir. Bu tür sıfatlara “belgisiz
sıfatlar” denir.
Örnek : Kaç
kedi ?
Hangi yol ?
Nasıl kalem ?
Ne kadar yıl ?
Sıfatlar,
ismi soru yoluyla belirtmektedir. Bu tür sıfatlara “soru sıfatları”
denir.
Örnek : Dört kadın
Üçüncü ev
Beşinci ceviz
Yarım elma
Sıfatlar,
ismin sayısını, sırasını, eşit parçalardan bir ya da bir kaçını, kaçar kaçar
bölüşüldüğünü belirtmektedir. Bu tür sıfatlara “sayı sıfatları” denir.
19 – Aşağıdakilerden hangisini sıfat olarak kullanamayız?
a) siyah b) adam c) şu d) küçük
20 – “Ahmet’in kaybolan siyah şemsiyesi bulundu.”
Cümlesinde sıfat hangisidir?
a) Ahmet’in b) siyah c) şemsiyesi d) bulundu
J Cümlede
ismin yerini tutan kelimelere “zamir” denir.
Örnek: Ben koşuyorum.
Sen
gidemezsin.
O kalktı.
Biz
geleceğiz.
Siz gidin.
Onlar kalabilir.
Görüldüğü gibi
ben-sen-o-biz-siz-onlar kelimeleri, kişi isimlerinin yerini tutan zamirlerdir.
Bunlara “kişi (şahıs) zamiri” denir.
Sonraki
sayfaya geçiniz
Örnek: Bu
düzgün.
Şu kalın.
O sararmış.
Bunlar ucuz.
Şunlar güzel.
Onlar
gelebilir.
Örneklerde
görüldüğü gibi; bu-şu-o-bunlar-şunlar-onlar kelimeleri, varlıkların yerini
işaret yoluyla tutan zamirlerdir. Bunlara “işaret zamiri” denir.
Örnek: Biri
geliyor.
Birazını alın.
Herkes burada
mı?
Bazısı güzel.
Birçoğu
çürümüş.
Başkası
gelmesin.
Örneklerde
görüldüğü gibi; biri-birazı-herkes-bazısı-birçoğu-başkası gibi kelimeler
varlıkların yerini belli belirsiz tutan zamirlerdir. Bunlara “belgisiz
zamir” denir.
Örnek: Kim
geliyor?
Kimi getiriyor?
Neyi istiyor?
Nereden
geliyor?
Ne çürümüş?
Hangisi
gidecek?
Görüldüğü gibi
kim-kimi-neyi-nereden-ne-hangisi gibi
kelimeler varlıkların yerini soru yoluyla tutarlar. Bu kelimelere “soru zamirleri” denir.
21 – Aşağıdakilerden hangisi zamirdir?
a) kırmızı b) elma c) biri d) Ceyhan
22 – “Herkes kitaplarını açsın. “ cümlesinde “herkes”
varlığın yerini nasıl tutmaktadır?
a) İşaret ederek b) Belgisiz olarak c) Soru yoluyla d) Kişi ismi bildirerek
23 – “Nereden geliyorsunuz böyle?” cümlesinde “nereden” kelimesi varlığın yerini hangi
yolla tutmaktadır?
a) İşaret ederek b) Belgisiz olarak c) Soru yoluyla d) Kişi ismi bildirerek
sonraki sayfaya geçiniz
24 – “Sinem bu konuya çok çalıştı.” cümlesindeki “Sinem” ismi yerine aşağıdakilerden
hangisini koyabiliriz?
a) Sen b)
Bunlar c) O d)
Onlar
25 – “Kocaman gözlerini açıp, hayretle kırmızı güllere baktı.” cümlesinde sıfat olan
kelimeler hangileridir?
a) Kocaman – gözlerini b)
Gözlerini – açıp
c)
Kocaman – kırmızı
d) Hayretle – kırmızı
Sevgili çocuklar......
Hayatınız boyunca gözünüz yükseklerde
olsun.
Biliniz ki yüksekliğin sınırı yoktur.
JÖĞRETMENLERİNİZJ